Perk trong Overwatch 2: hệ thống âm thầm chia mỗi trận đấu thành hai trận khác nhau

Ở phút thứ mười một, thế trận đổi chiều mà không ai bấm nút

Ở phút thứ mười một của một trận đấu trên máy chủ thử nghiệm, đội Đỏ đang kiểm soát điểm chiếm, đang thắng giao tranh, đang giữ vị trí tốt hơn. Ba mươi giây sau, đội Xanh lên cấp Perk thứ hai. Bốn mươi giây sau nữa, điểm chiếm đổi chủ và không đổi lại. Không ai bên đội Đỏ bắn trượt nhiều hơn trước đó. Không ai bên đội Xanh đột nhiên bắn giỏi hơn. Thế trận đổi chiều vì một cửa sổ thời gian mà cả hai đội đều biết chắc sẽ đến, nhưng chỉ một đội chuẩn bị cho nó.

Tôi đã xem lại đoạn băng ấy bốn lần. Lần đầu để tìm lỗi vị trí. Lần hai để tìm lỗi hồi chiêu. Lần ba để tìm một pha xử lý cá nhân. Đến lần thứ tư tôi mới chịu thừa nhận rằng không có pha xử lý cá nhân nào cả. Chỉ có hai tầng sức mạnh được bật lên ở hai thời điểm khác nhau, và một trong hai đội biết chính xác thời điểm đó là khi nào.

Tôi không viết về trận đấu, tôi viết về những gì trận đấu cố tình giấu đi. Thứ bị giấu ở đây là một tầng sức mạnh mới mà bảng xếp hạng tướng, bản ghi chú cập nhật và phần lớn các bài phân tích hiện có chưa có chỗ để đặt vào. Blizzard không cộng chỉ số cho bất kỳ tướng nào. Blizzard thêm một lớp tiến trình nằm song song với trận đấu. Và đó là lý do hệ thống Perk khó phân tích hơn một bản cân bằng thông thường: nó không thay đổi sức mạnh của tướng, nó thay đổi sức mạnh của thời gian.

Bối cảnh: một hệ thống ở tầng thiết kế, không phải ở tầng chỉ số

Perk là hệ thống nâng cấp mở khóa ngay trong trận đấu. Mỗi tướng trong Overwatch 2 có hai lần lên cấp trong một trận. Cấp một mở khóa nhóm Perk Minor. Cấp hai mở khóa nhóm Perk Major. Minor đến sớm và nhẹ hơn. Major đến muộn và nặng hơn. Mỗi tướng có bộ Perk riêng, thiết kế riêng, không dùng chung một công thức buff chỉ số như các bản cập nhật cân bằng truyền thống.

Điểm phải nắm trước khi bàn tiếp: đây là lớp tiến trình thứ hai, chạy song song với lớp tiến trình đã có là năng lượng tuyệt kỹ. Một trận đấu giờ có hai chiếc đồng hồ cùng đếm, và hai chiếc đồng hồ đó không đếm theo cùng một cách.

Nguồn kinh nghiệm để lên cấp Perk gồm: chơi mục tiêu, hạ gục và đánh dấu hỗ trợ, hồi máu và cứu đồng đội. Đọc danh sách này ba lần rồi đọc lại lần thứ tư. Không có nguồn kinh nghiệm nào đến từ việc đi lẻ, từ việc giữ góc nhìn xa, từ việc ép đối thủ rời khỏi vị trí mà không giao tranh. Cấu trúc phần thưởng đã tuyên bố rất rõ nó muốn người chơi ở đâu: trong giao tranh, gần mục tiêu, bên cạnh đồng đội.

Cơ chế đổi tướng đi kèm một chi tiết nhỏ nằm ở cuối thông báo: đổi tướng đưa người chơi trở về cấp một, nhưng trong lần trở lại, Perk mở nhanh hơn. Đó là câu ngắn nhất trong toàn bộ phần giải thích, và là câu có khả năng sinh ra nhiều hệ quả chiến thuật nhất.

Blizzard cũng xác nhận các tướng mới sẽ được bổ sung Perk, và hệ thống được cập nhật theo chu kỳ cách mùa một lần. Hai dữ kiện này ghép lại thành một vấn đề không nằm trong trận đấu, mà nằm ở lịch thi đấu.

Hai trận đấu trong một, và mốc thời gian trở thành điều kiện thắng

Trước đây, sức mạnh của một tướng là hằng số trong suốt trận. Người chơi đổi tướng để thay đổi hằng số đó, nhưng bản thân từng tướng không tự mạnh lên theo thời gian. Hệ thống Perk phá vỡ giả định ấy.

Trong một trận, mỗi tướng đi qua hai lần biến đổi. Lần thứ nhất mở Perk Minor. Lần thứ hai mở Perk Major. Nghĩa là trận đấu có ba pha khác nhau về mặt phân bổ sức mạnh: pha không Perk, pha có Minor, pha có Major. Ba pha này không chia đều theo thời gian. Pha không Perk thường chiếm phần lớn thời gian đầu và pha có Major chiếm phần lớn thời gian cuối. Ai kiểm soát được nhịp tiêu hao ở hai pha đầu sẽ bước vào pha thứ ba ở thế tốt hơn.

Đây là hình thức bào mòn gián tiếp: phần thưởng không đến từ việc thắng giao tranh, mà đến từ việc thắng đúng giao tranh ở đúng mốc thời gian.

Tôi đã theo dõi nhiều trận đấu nơi đội thắng về tổng số hạ gục nhưng thua về thời điểm mở khóa Perk. Họ tiêu hao năng lượng ở những pha đánh không mang lại kinh nghiệm có giá trị, rồi bước vào mốc thứ hai với ít lựa chọn hơn đối thủ. Cách đọc đó chưa từng tồn tại trong phân tích Overwatch trước đây, vì trước đây không có mốc nào để đọc.

Cần nói thẳng một điều mà phần lớn thảo luận cộng đồng hiện tại bỏ qua: nguồn kinh nghiệm cấp Perk có phần thưởng cho hồi máu và cho hành động cứu đồng đội. Điều này đẩy giá trị của nhóm hỗ trợ lên theo cách không đối xứng, đồng thời làm chậm tốc độ lên cấp của nhóm đi lẻ chuyên ép góc. Những ai xây dựng lối chơi dựa trên việc cắt lẻ, quấy rối từ xa và tránh giao tranh đông người sẽ lên cấp muộn hơn một cách có hệ thống, không phải do kỹ năng kém hơn, mà do thiết kế phần thưởng không trả tiền cho kiểu đóng góp đó.

Cơ chế đổi tướng và chiến lược tích trữ Perk

Đây là phần chưa ai làm đủ nghiêm túc.

Nếu đổi tướng đưa về cấp một, nhưng Perk mở nhanh hơn trong lần trở lại, thì việc đổi tướng không còn thuần túy là phản ứng chiến thuật. Nó trở thành một hành vi tích trữ. Một đội có thể đổi tướng ngay trước thời điểm mốc Perk quan trọng để đối thủ không kịp khai thác khoảng trống sức mạnh, rồi quay lại tướng ban đầu sau vài pha giao tranh ngắn — và nhận lại Perk nhanh hơn so với việc giữ nguyên từ đầu.

Ở tầng lý thuyết, điều này tạo ra một lớp chiến thuật mới mà Overwatch chưa từng có: chiến tranh giành nhịp độ lên cấp Perk, chứ không chỉ giành điểm chiếm. Ở tầng thực thi, nó tạo ra một cơn ác mộng cho người quan sát. Khi một đội đổi tướng liên tục, độ khó của việc theo dõi trạng thái Perk của cả mười hai tướng trên sân tăng lên rất nhanh.

Tôi để ngỏ khả năng này ở mức giả thuyết. Nhưng nếu nó xuất hiện trong đấu tập chuyên nghiệp, tôi sẽ không ngạc nhiên. Mọi hệ thống cho phép tối ưu hóa nhịp độ đều bị tối ưu hóa, thường chỉ trong vài tuần.

Perk hồi tưởng: quyền truy cập trở lại những kỹ năng đã bị gỡ

Có một nhóm Perk mà tôi cho là đáng chú ý nhất trong toàn bộ danh sách: những Perk phục hồi khả năng đã bị loại bỏ khi Overwatch chuyển sang Overwatch 2. Hai ví dụ rõ nhất là khả năng tự sửa chữa của Bastion và rào chắn của Orisa.

Với Bastion, khả năng tự sửa chữa từng là năng lực nhận diện của tướng này, và nó bị gỡ khi chuyển phiên bản. Đưa nó trở lại giữa trận thay đổi hoàn toàn khả năng duy trì thế đứng trong giao tranh kéo dài.

Với Orisa, rào chắn từng định hình vai trò của cô. Khi bị gỡ, Orisa chuyển từ tướng có rào chắn sang tướng cận chiến thuần túy. Cho cô một phần khả năng đó trở lại đặt ra câu hỏi vai trò hoàn toàn mới: Orisa trong trận giờ có thể là hai tướng khác nhau ở hai thời điểm khác nhau của cùng một trận.

Tôi gọi đây là sức mạnh bóng ma: những chỉ số đã bị gỡ khỏi trò chơi nhưng vẫn chưa bị gỡ khỏi ký ức thiết kế. Danh sách Perk hồi tưởng là bản đồ những gì Blizzard thừa nhận đã mất.

Nhóm tướng này có khả năng tạo ra biến động lớn nhất trong giai đoạn đầu của hệ thống, đơn giản vì không ai còn dữ liệu cân bằng cho những kỹ năng đã bị loại bỏ từ nhiều mùa trước.

Danh sách Perk Minor và Major: có bản đồ mà không có thang đo

Cộng đồng đang có nhu cầu rất lớn với một danh sách đầy đủ tất cả Perk Minor và Major cho từng tướng. Nhu cầu đó hợp lý. Nhưng đọc danh sách ấy xong, người ta vẫn chưa biết Perk nào nên chọn.

Lý do rất đơn giản. Danh sách cho biết có gì, không cho biết thứ nào nặng hơn thứ nào. Không có bảng đối chiếu sức mạnh giữa Perk Minor và Perk Major. Không có dữ liệu tỷ lệ thắng theo từng lựa chọn. Không có tỷ lệ chọn. Không có tỷ lệ cấm, vì Overwatch không có ban tướng ở tầng phổ thông.

Nghĩa là mọi bảng xếp hạng Perk được dựng lên trong vài tuần tới đều là phỏng đoán có trang trí số liệu. Tôi nói điều này bao gồm cả những bảng xếp hạng tôi có thể sẽ tự dựng.

Khoảng trống lớn nhất nằm giữa hai nhóm. Nếu Perk Major mạnh hơn Perk Minor một khoảng đủ lớn, thì mốc lên cấp hai trong trận biến thành điều kiện thắng thực sự, và toàn bộ phần đầu trận chỉ còn là giai đoạn chuẩn bị. Nếu khoảng cách giữa hai nhóm nhỏ, hệ thống chỉ là một lớp gia vị và không thay đổi cấu trúc trận đấu. Hai kịch bản ấy dẫn đến hai cách chơi khác nhau hoàn toàn, và hiện tại chưa có dữ liệu nào để phân biệt.

Khóa phiên bản ở đấu trường LAN

Blizzard cập nhật hệ thống Perk theo chu kỳ cách mùa một lần, đồng thời bổ sung Perk cho tướng mới. Hai điều đó cộng lại tạo ra một vấn đề quen thuộc ở mọi trò chơi có hệ thống tiến trình phức tạp: máy chủ giải đấu và máy chủ phát hành không còn khớp nhau.

Nếu một giải đấu quốc tế khóa phiên bản ở giai đoạn chưa có Perk, tính toàn vẹn cạnh tranh bị đặt dấu hỏi vì người xem đang chơi một phiên bản khác với người xem đang xem. Nếu giải đấu dùng phiên bản phát hành có Perk, các đội bước vào sân với thời gian huấn luyện rất ngắn cho một hệ thống chưa ai hiểu hết.

Cả hai lựa chọn đều không sạch. Đây là lý do tôi xếp vấn đề khóa phiên bản ở mức rủi ro trung bình nhưng tác động cao: xác suất xảy ra không lớn, nhưng khi xảy ra thì tranh cãi sẽ rất ồn.

Khán giả: lớp thông tin thứ ba

Overwatch vốn đã khó xem. Người xem phải theo dõi vị trí, hồi chiêu, năng lượng tuyệt kỹ của mười hai tướng cùng lúc. Hệ thống Perk thêm một lớp nữa: trạng thái lên cấp của từng tướng, lựa chọn Perk của từng người chơi, và thời điểm mở khóa của cả hai đội.

Nếu giao diện thi đấu không hiển thị rõ thời điểm mốc Perk, bình luận viên sẽ phải mô tả bằng lời những thứ mà mắt người xem không thể tự tìm thấy. Khi đó, một pha lật kèo do mốc Perk sẽ trông giống như một pha lật kèo do may mắn, và người xem sẽ hiểu sai hoàn toàn nguyên nhân.

Đây là vấn đề bị xếp dưới cả vấn đề cân bằng trong các thảo luận hiện tại. Tôi nghĩ thứ tự ưu tiên đó sai. Cân bằng có thể sửa bằng bản cập nhật. Khả năng quan sát bị phá vỡ thì mất cả một mùa giải để xây lại.

Đặt hệ thống này cạnh các trò chơi khác

Overwatch không phải trò chơi đầu tiên thử nghiệm tiến trình trong trận. Apex Legends có giáp tiến hóa, phần thưởng cho việc gây sát thương và sống sót. Fortnite có nâng cấp vũ khí và độ hiếm theo pha. Paladins có hệ thống bộ kỹ năng tùy biến. Paragon từng có hệ thống thẻ bài trước khi bị đóng cửa.

Điểm chung của những hệ thống thành công: chúng bổ sung lựa chọn mà không phá vỡ khả năng dự đoán của trận đấu. Người xem vẫn biết ai mạnh hơn ở thời điểm nào.

Điểm chung của những hệ thống gây tranh cãi: chúng tạo ra khoảng cách sức mạnh không thể nhìn thấy từ bên ngoài. Hệ thống Perk của Overwatch 2 hiện nằm đúng ở vạch chia giữa hai nhóm đó, và cách nó rơi về phía nào sẽ phụ thuộc vào việc Blizzard có lượng hóa được khoảng cách giữa Perk Minor và Perk Major hay không.

Đội hình: người chơi đa tướng lên giá, chuyên gia một tướng mất giá

Đọc cơ chế đổi tướng kỹ một chút sẽ thấy hệ quả về xây dựng đội hình.

Nếu đổi tướng đưa về cấp một nhưng lần trở lại mở Perk nhanh hơn, thì giá trị của người chơi thành thạo nhiều tướng trong cùng một vai trò tăng lên. Một tuyển thủ hỗ trợ chơi tốt ba tướng có nhiều lựa chọn hơn một người chỉ chơi tốt một tướng, vì người thứ nhất có thể đổi để né cửa sổ sức mạnh của đối thủ rồi quay lại mà không mất quá nhiều thời gian.

Ngược lại, chuyên gia một tướng chịu rủi ro kép. Nếu tướng sở trường của họ có bộ Perk yếu, họ không thể bù đắp bằng kỹ năng thuần túy trên nền kỹ năng gốc, vì nền kỹ năng gốc không còn là toàn bộ câu chuyện. Tôi không thích kết luận này. Nhưng cơ chế đã được công bố, và tôi chỉ đang đọc nó.

Kinh tế và vận hành: khoản đầu tư chưa ai định giá

Về mặt vận hành câu lạc bộ, hệ thống này tạo ra một khoản chi phí mới chưa được đưa vào bất kỳ bảng dự toán nào: phân tích Perk. Một đội chuyên nghiệp cần người theo dõi lựa chọn Perk của đối thủ, xây dựng mô hình thời điểm mốc, và dự đoán Perk nào sẽ bị điều chỉnh trước giải đấu lớn.

Về phía nhà phát hành, hệ thống tiến trình trong trận thường đi kèm mục tiêu tăng thời gian chơi mỗi phiên và doanh số vật phẩm trang trí. Đó là suy luận hợp lý chứ không phải dữ kiện được công bố. Nếu Perk bị đặt sau bất kỳ hình thức trả tiền nào, uy tín cạnh tranh của toàn bộ hệ thống sẽ sụp đổ trong vài ngày.

Nơi tôi có thể sai

Tôi đã giữ lập trường này qua nhiều lần đọc lại tài liệu hệ thống. Nhưng có ít nhất bốn chỗ tôi có thể sai, và tôi muốn nói rõ chúng thay vì để người khác nói hộ.

Thứ nhất, nếu hệ thống Perk không được bật trong chế độ xếp hạng và thi đấu chuyên nghiệp, toàn bộ phân tích trên đây chỉ còn là bài tập lý thuyết. Blizzard chưa công bố chính sách áp dụng cho từng chế độ. Tôi đang giả định nó sẽ vào chế độ cạnh tranh, và giả định đó có thể sai.

Thứ hai, tôi đang giả định khoảng cách sức mạnh giữa Perk Minor và Perk Major đủ lớn để thay đổi cấu trúc trận đấu. Nếu khoảng cách đó nhỏ, hệ thống chỉ là một lớp tùy biến nhẹ và mọi lo ngại của tôi trở nên thừa.

Thứ ba, tôi có thể đang phóng đại sức mạnh của nhóm Perk hồi tưởng. Bastion tự sửa chữa và Orisa có rào chắn nghe rất đáng sợ trên giấy. Nhưng ở Overwatch 2, tốc độ giao tranh nhanh hơn nhiều so với thời điểm những kỹ năng đó còn tồn tại. Một kỹ năng từng mạnh trong meta cũ có thể vô hại trong meta mới.

Thứ tư, và đây là chỗ tôi cân nhắc nhiều nhất: có thể nhịp độ biến động mà hệ thống này tạo ra lại tốt cho khán giả. Một trận đấu có ba pha sức mạnh khác nhau có thể hấp dẫn hơn một trận đấu phẳng lặng. Nếu vậy, thứ tôi đang gọi là vấn đề quan sát lại chính là sản phẩm.

Điều tôi sẽ kiểm chứng

Trong vòng sáu đến tám tuần tới, tôi sẽ theo dõi ba tín hiệu cụ thể. Một: có xuất hiện hành vi đổi tướng nhằm né mốc Perk của đối thủ trong các trận đấu tập hoặc giải đấu cấp hai hay không. Hai: có Perk nào bị vô hiệu hóa giữa mùa vì tương tác ngoài dự kiến hay không. Ba: các giải đấu chính thức chọn khóa phiên bản trước hay sau khi hệ thống Perk được đưa vào.

Nếu cả ba tín hiệu đều xuất hiện, hệ thống này sẽ định hình lại cách chúng ta phân tích Overwatch trong nhiều năm. Nếu chỉ tín hiệu thứ ba xuất hiện, nó sẽ trở thành một chương tranh cãi về quản trị giải đấu, không phải về chiến thuật.

Trong thể thao điện tử, không có hot take nào là quá sớm, chỉ có bài phân tích bị đăng quá trễ. Tôi chọn đăng bây giờ, khi dữ liệu còn chưa có, vì đó là lúc lập luận có giá trị nhất và cũng là lúc dễ sai nhất.