Không có Xuân Son, Việt Nam đánh mất cả một hệ thống tấn công

Tôi đã ngồi đủ lâu trong phòng họp báo để biết rằng khi một chuyên gia nói đội bóng "yếu đi rõ rệt" vì thiếu một cầu thủ, điều đó thường có nghĩa là vấn đề nằm sâu hơn thế. Thất bại 0-2 của Việt Nam trước Thái Lan không phải câu chuyện của một trung phong vắng mặt. Nó là câu chuyện của một hệ thống tấn công chưa bao giờ được xây dựng để sống mà không có Xuân Son. Hãy nhìn vào những gì thực sự diễn ra trên sân. Việt Nam kiểm soát bóng nhiều hơn, nhưng những cơ hội nguy hiểm nhất chỉ đến từ những cú sút xa hiếm hoi. Một bàn thắng bị VAR từ chối vì lỗi việt vị. Thái Lan ghi bàn sớm bằng cú sút xa của Sarach Yooyen, rồi lùi sâu, nhường thế trận và chờ đợi. Đó không phải may mắn. Đó là một kế hoạch được thiết kế để đánh vào đúng điểm yếu của đối thủ. Chuyên gia Đoàn Minh Xương, người có tiếng trong giới phân tích bóng đá Việt Nam, đã gọi sự vắng mặt của Xuân Son là nguyên nhân chính khiến hàng công suy yếu. Tôi đồng ý với phần dữ kiện, nhưng tôi không đồng ý với cách đóng khung câu chuyện. Nói rằng Việt Nam yếu đi vì thiếu Xuân Son là đúng, nhưng nó giống như nói một ngôi nhà sập vì thiếu một cây cột, mà quên rằng người ta đã không xây thêm cột nào khác suốt bao năm. Xuân Son không chỉ là một tiền đạo. Anh ta là một chức năng của hệ thống. Khả năng giữ bóng, tì đè, làm tường, và quan trọng nhất là chiếm lĩnh trung vệ đối phương bằng sức mạnh thể chất, đó là thứ mà bóng đá Việt Nam không sản sinh ra được trong nước. Khi anh ta vắng mặt, cả chuỗi tấn công mất đi mắt xích đầu tiên. Đinh Bắc, một cầu thủ trẻ đầy triển vọng, bị đặt vào vai trò mà cậu ấy chưa bao giờ được huấn luyện để đảm nhận. Cậu ấy không thất bại. Cậu ấy bị đặt sai chỗ. Đây là vấn đề mang tính cấu trúc, không phải cá nhân. Trong hiệp hai, khi HLV Kim Sang Sik chuyển từ sơ đồ 3-4-3 sang 3-5-2 và đẩy Cao Quang Vinh từ hậu vệ biên vào trung tâm hàng tiền vệ, đó không phải là một sự lựa chọn chiến thuật. Đó là dấu hiệu của sự cạn kiệt nhân lực. Không ai đẩy một hậu vệ biên vào giữa sân nếu họ có đủ tiền vệ trung tâm đẳng cấp. Những thay đổi ở hiệp hai với Hải Long và Hoàng Đức vào sân giúp đội bóng chơi gắn kết hơn, nhưng không thể khôi phục lại sức mạnh tấn công đã mất. Thái Lan hiểu điều này. Họ chủ động chơi với Chanathip Songkrasin ở vai trò số 9 ảo, một cầu thủ có khả năng lùi sâu để kéo giãn hàng phòng ngự và tạo khoảng trống cho tuyến tiền vệ. Với một hàng tiền vệ Việt Nam vốn đã mỏng lại còn bị xáo trộn, không ai có thể theo kèm Chanathip một cách hiệu quả. Đây là sự khác biệt giữa một đội bóng có chiều sâu đội hình và một đội bóng phụ thuộc vào một vài cá nhân. Tôi đã theo dõi bóng đá khu vực Đông Nam Á đủ lâu để nhận ra một mô thức. Khi một đội bóng mạnh về phản công nhanh như Việt Nam bị buộc phải dâng cao để tìm bàn gỡ, họ đánh mất vũ khí tốt nhất của mình. Chuyên gia Đoàn Minh Xương cũng thừa nhận điều này khi nói Việt Nam mạnh nhất khi chơi phòng ngự phản công. Thái Lan dẫn trước sớm, và thế trận buộc Việt Nam phải chơi theo cách không phải sở trường. Đó là một đòn chiến thuật được tính toán kỹ lưỡng. Nhưng đây mới là điểm mà ít người dám nói thẳng. Vấn đề lớn hơn không nằm ở việc Xuân Son chấn thương. Vấn đề nằm ở chỗ phần lớn cầu thủ Việt Nam bước vào giải đấu này không có thể trạng tốt nhất. Hoàng Đức vừa trở lại sau chấn thương. Đội hình không đầy đủ. Khi bạn bước vào một giải đấu lớn với thể lực không đảm bảo, mọi thứ đều đổ vỡ nhanh hơn. Sự vắng mặt của Xuân Son chỉ phơi bày một lỗ hổng đã tồn tại từ trước. Tôi có thể sai ở đây. Có thể Xuân Son là cầu thủ không thể thay thế, và mọi phân tích khác chỉ là ngụy biện. Nhưng nếu đúng như vậy, thì đó lại là một lời cáo trạng nặng nề hơn: một nền bóng đá hàng đầu khu vực không có nổi một phương án dự phòng cho một tiền đạo. Không có một trung phong nội nào đủ khả năng đá chính. Không có một hệ thống tấn công nào vận hành được nếu không có đúng một người. Đó không phải là sự vắng mặt của một ngôi sao. Đó là sự thất bại của cả một quá trình đào tạo và xây dựng đội hình. Đối với tôi, trận thua này không quan trọng bằng câu hỏi nó để lại. Khi Xuân Son trở lại, liệu Việt Nam có tiếp tục xây dựng lối chơi xoay quanh anh ta, hay chấp nhận rằng một đội bóng thực sự mạnh là đội bóng không phụ thuộc vào bất kỳ ai? Câu trả lời cho câu hỏi đó sẽ quyết định vị thế của bóng đá Việt Nam trong khu vực trong nhiều năm tới. Nếu đội bóng này đánh bại Thái Lan trong lần gặp tới, đừng vội mừng. Hãy nhìn vào đội hình và tự hỏi: nếu Xuân Son lại chấn thương, chúng ta có gì?