Infantino giữa vòng vây Washington và hạn chót 18/11

Cuối tháng Bảy, trong căn hộ nhỏ ở Thâm Quyến, tôi đọc lại lá thư của Jamie Raskin gửi tới trụ sở FIFA ở Zurich. Raskin là nghị sĩ đảng Dân chủ, thành viên cấp cao trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ. Trong lá thư ấy, tên của Gianni Infantino đứng cạnh tên Donald Trump, và phía sau là một cái tên gần như không bao giờ xuất hiện trên các trang thể thao: Joshua Kushner, em trai của Jared Kushner.

Không có trát tòa nào được ban hành. Không có cáo buộc hình sự nào được nêu ra. Nhưng lá thư ấy mở ra một giai đoạn mới cho bóng đá thế giới, khi cơ quan lập pháp của một quốc gia trở thành bên liên quan trực tiếp đến cách FIFA vận hành. Trong 38 năm làm nghề, tôi đã chứng kiến nhiều cuộc khủng hoảng quản trị của bóng đá, từ vụ hối lộ năm 2026 đến vài lần thay chủ tịch. Lần này khác ở một điểm: trung tâm của câu chuyện là một người đang chuẩn bị tái tranh cử.

Bối cảnh: một chiếc ghế, ba làn sóng

Gianni Infantino năm nay 56 tuổi. Ông điều hành FIFA theo mô hình tập trung quyền lực vào chủ tịch, khác hẳn cách tổ chức này vận hành dưới thời các tiền nhiệm. Cuộc bầu cử chủ tịch FIFA dự kiến diễn ra vào tháng Ba, với hạn chót đăng ký ứng cử viên là ngày 18/11. Ở thời điểm hiện tại, Infantino vẫn là ứng cử viên duy nhất được xác nhận.

Ba sự kiện xảy ra gần như cùng lúc khiến câu chuyện trở nên căng thẳng. Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ mở cuộc điều tra về quan hệ giữa FIFA và gia đình Trump. Một đề xuất bán cổ phần của thương hiệu World Cup cho nhà đầu tư tư nhân bị rút lại sau làn sóng chỉ trích. Và UEFA tuyên bố sẽ giới thiệu một ứng cử viên thay thế trước ngày 18/11.

Ba làn sóng ấy chồng lên nhau, tạo thành vòng vây quanh chiếc ghế quyền lực cao nhất của bóng đá thế giới. Trong lịch sử FIFA, những cuộc khủng hoảng lớn thường bắt đầu từ bên ngoài: từ cảnh sát, từ tòa án, từ chính phủ. Lần này cũng vậy.

Trước đó, FIFA từng trải qua cuộc khủng hoảng năm 2026 với hàng loạt quan chức bị truy tố tại Mỹ. Khi ấy, tổn thất lớn nhất không phải là các bản án, mà là niềm tin của nhà tài trợ. Bài học ấy vẫn còn nguyên giá trị: một tổ chức thể thao có thể sống sót qua tòa án, nhưng khó sống sót nếu các đối tác thương mại quay lưng.

Ba câu hỏi và một cái tên

Trong lá thư gửi FIFA, các nghị sĩ Dân chủ trong Ủy ban Tư pháp Hạ viện Mỹ nêu ba câu hỏi trọng tâm. FIFA đã chuyển bao nhiêu tiền cho gia đình Trump. Giải thưởng Hòa bình FIFA – được trao cho Donald Trump – ra đời trong hoàn cảnh nào. Và đề xuất bán cổ phần World Cup được hình thành ra sao, khi nhà đầu tư dẫn dắt là Thrive Eternal, một quỹ do Joshua Kushner sáng lập.

Đây là điểm giao nhau giữa bóng đá và chính trị mà giới quan sát gọi là xung đột lợi ích. Nhà đầu tư dẫn dắt thương vụ có quan hệ gia đình trực tiếp với con rể của cựu Tổng thống Mỹ. Về mặt kỹ thuật, thương vụ đã bị rút lại, nên không có giao dịch nào để định giá. Nhưng các câu hỏi vẫn còn nguyên: ai đề xuất, ai thương lượng, và đề xuất ấy có được thúc đẩy bởi quan hệ chính trị hay không.

Mỗi bản hợp đồng là một cuộc chia ly và một cuộc tái sinh. Ở đây, bản hợp đồng bị hủy bỏ, nhưng ý tưởng đằng sau nó thì chưa chết.

Áp lực không chỉ đến từ Washington. UEFA và Concacaf – hai liên đoàn châu lục mạnh nhất về tiếng nói – cùng kêu gọi FIFA chi 10 triệu USD cho mỗi liên đoàn thành viên. Đây là động thái mà giới phân tích quản trị gọi là tái phân phối bảo trợ: nó nhắm vào các liên đoàn nhỏ, những lá phiếu có thể rời khỏi khối ủng hộ Infantino nếu lợi ích vật chất được đặt lên bàn.

Về mặt pháp lý, điểm quan trọng nhất là điều chưa xảy ra. Chưa có trát tòa nào được ban hành. Cuộc điều tra của Ủy ban Tư pháp Hạ viện hiện vẫn ở giai đoạn giám sát chính trị. Điều đó có nghĩa là việc FIFA không cung cấp tài liệu chưa dẫn tới hậu quả hình sự nào. Cáo buộc "hợp tác cực kỳ thiếu thỏa đáng" mà các nghị sĩ đưa ra là một lời buộc tội chính trị, chưa phải một kết luận đã được phân xử.

Cuộc điều tra do các nghị sĩ thiểu số trong ủy ban dẫn dắt. Đây là chi tiết ít được chú ý nhưng mang tính quyết định: một cuộc điều tra từ phía thiểu số không có quyền triệu tập bắt buộc như khi phe đa số nắm ủy ban. Sức ép hiện tại mang tính chính trị nhiều hơn là pháp lý.

Điều đó giải thích vì sao Infantino chọn cách mở cửa với một cuộc rà soát quản trị. Với một ứng viên đang tìm nhiệm kỳ mới, nhượng bộ mang tính biểu tượng là cách giảm nhiệt mà không phải thừa nhận sai phạm. Đồng thời, việc chỉ có một ứng cử viên duy nhất đến thời điểm này tạo cho ông lợi thế cấu trúc.

Aleksander Ceferin, chủ tịch UEFA, đã nói thẳng rằng niềm tin vẫn chưa được hàn gắn. Ông không đưa ra lời buộc tội cụ thể nào, nhưng cũng không giấu ý định tìm người thay thế.

Điều đáng chú ý về mặt truyền thông: đề xuất bán cổ phần được tiết lộ sau khi World Cup kết thúc. Cách đóng khung ấy đẩy người đọc về phía một giả thuyết – có điều gì đó được che giấu rồi bị phơi bày. Nhưng bản thân thời điểm tiết lộ không chứng minh được động cơ. Nó chỉ cho thấy câu chuyện này được dựng để gợi sự hoài nghi.

Góc nhìn phản trực giác: đây là cuộc bầu cử, không phải phiên tòa

Giới truyền thông thường đọc câu chuyện này như một cuộc khủng hoảng pháp lý. Tôi đọc nó như một cuộc đua bầu cử.

Sự khác biệt nằm ở chỗ: nếu đây là câu chuyện pháp lý, Infantino sẽ phải lo về trát tòa, về tài liệu, về tòa án. Nếu đây là câu chuyện bầu cử, ông chỉ cần đủ lá phiếu từ các liên đoàn thành viên. Trong lịch sử FIFA, lá phiếu của các liên đoàn nhỏ thường quan trọng hơn mọi bản án truyền thông.

Trong bóng đá, người ta quên tỉ số, nhưng không quên được ánh mắt sau bàn thua. Câu chuyện ở Zurich cũng vậy: điều đọng lại không phải là các tài liệu, mà là ánh mắt của những người từng đứng cạnh Infantino.

Có một nghịch lý ít được nhắc tới. Infantino đang ở vị thế chính thức rất mạnh nhưng vị thế chính danh rất yếu. Ông là ứng cử viên duy nhất, nhưng bị mô tả là "bị vây". Ông kiểm soát bộ máy FIFA, nhưng niềm tin từ các liên đoàn châu lục đã rạn. Sự kết hợp giữa quyền lực hình thức cao và tính chính danh thấp là cấu hình dễ đổ vỡ nếu một ứng cử viên đủ tầm xuất hiện.

Một điểm khác đáng chú ý: khối châu Âu kêu gọi một ứng cử viên thay thế từ ngày 27/8, nhưng đến nay vẫn chưa có cái tên nào được công bố. Điều đó cho thấy sự chia rẽ bên trong chính các liên đoàn châu Âu. Việc tập hợp một ứng cử viên đủ uy tín không đơn giản, và thời gian đang thu hẹp dần về phía hạn chót 18/11.

Câu chuyện về thương vụ bán cổ phần World Cup có thể chưa kết thúc. Một đề xuất bị rút lại vì chỉ trích không có nghĩa là ý tưởng đằng sau nó biến mất. Người ta gọi đó là viên ngọc thô, nhưng tôi gọi đó là một lời hứa chưa trọn. Dòng vốn tư nhân đã nhìn thấy cánh cửa mở ra với tài sản thương mại lớn nhất của bóng đá. Nếu Infantino trụ lại, logic thương mại hóa ấy có thể quay lại dưới hình thức khác. Nếu một ứng cử viên mới thắng, nó có thể bị đóng băng – nhưng tiền đã biết đường vào.

Cần nhắc thêm về khía cạnh truyền thông. Câu chuyện này được dựng chủ yếu từ các nguồn chỉ trích: nghị sĩ Dân chủ, UEFA, Concacaf. Tiếng nói bảo vệ FIFA gần như vắng mặt. Một phóng viên kỳ cựu nhìn vào đó sẽ thấy sự mất cân bằng: bức tranh chưa đầy đủ cho tới khi có các nguồn từ phía FIFA lên tiếng.

Tác động lan truyền

Sự kiện này không chạm tới các học viện bóng đá, thị trường chuyển nhượng hay chuỗi đào tạo tài năng trẻ. Đường lan truyền của nó đi theo hướng khác: quản trị, rồi thương mại, rồi niềm tin của nhà đầu tư.

Các nhà tài trợ và đối tác thương mại của FIFA sẽ định giá lại rủi ro quản trị trong các cuộc đàm phán sắp tới. Điều này có thể làm tăng chi phí thương lượng thương mại quanh giai đoạn bầu cử. Với dòng vốn cổ phần tư nhân, việc Thrive Eternal từng được xác định là nhà đầu tư dẫn dắt – dù thương vụ đã bị rút – đã mở ra một tiền lệ. Tài sản hàng đầu của bóng đá có thể bước vào cơ chế thương mại hóa mới nếu điều kiện chính trị thay đổi.

Điều cần theo dõi

Ngày 18/11 là mốc quan trọng nhất trong những tháng tới. Nếu UEFA xác nhận một ứng cử viên đủ tầm trước hạn đó, cuộc bầu cử tháng Ba sẽ không còn là thủ tục. Nếu không, Infantino có thể tái đắc cử trong thế yếu về chính danh nhưng mạnh về cấu trúc.

Điều cần theo dõi không nằm ở các lời buộc tội, mà ở hai tín hiệu cụ thể: liệu Ủy ban Tư pháp Hạ viện có ban hành trát tòa hay không, và liệu khối liên đoàn ngoài châu Âu – AFC, CAF, OFC – có lên tiếng hay không. Phần lớn các liên đoàn này vẫn im lặng, và sự im lặng đó mới là biến số chưa được định giá.

Sân cỏ có thể vắng lặng, nhưng nhịp tim thành phố vẫn gõ theo từng nhịp bóng. Và ở Zurich, nhịp tim ấy đang đập nhanh hơn bình thường.