Klopp khép lại kỷ nguyên Baumann: canh bạc Ter Stegen và khoảng trắng ở vị trí số một

Ở một hành lang không có ai, tôi từng đứng nghe tiếng găng của một thủ môn gõ xuống nền bê tông. Anh đi ngang qua tôi, không nhìn ai, hai tay siết chặt đôi găng đã sờn. Tối hôm đó tôi hiểu ra một điều: trên sân bóng, chỉ có thủ môn là vị trí mà sự im lặng có thể biến thành bản án.

Bây giờ, ở trụ sở liên đoàn bóng đá Đức, một tờ giấy A4 sắp được dán lên bảng tin. Thứ Năm tới, Jürgen Klopp công bố danh sách triệu tập đầu tiên trên cương vị huấn luyện viên trưởng đội tuyển quốc gia. Theo những gì tờ Bild và một loạt cơ quan truyền thông Đức đồng loạt đưa ra, trang đầu của bản danh sách ấy đã được viết xong từ trước: Marc-André ter Stegen là thủ môn số một. Oliver Baumann không có tên, kể cả ở ghế dự bị.

Quyết định ấy gây sốc, nhưng không sốc vì bất ngờ. Nó sốc vì tốc độ.

Một vị trí bị treo quá lâu

Trong nhiều năm, câu hỏi ai là thủ môn số một của đội tuyển Đức tồn tại như một vết nứt không bao giờ khép. Các nguồn tin mô tả quyết định lần này của Klopp là nhằm chấm dứt cuộc tranh luận và khôi phục niềm tin cho một thủ môn từng đứng trước ngưỡng bị lãng quên ở cấp đội tuyển. Ter Stegen năm nay 34 tuổi. Anh đã trải qua hơn một năm không có một phút nào trong màu áo đội tuyển quốc gia. Một số nguồn còn cho rằng anh từng lỡ một kỳ World Cup vì chấn thương.

Ở đầu bên kia của vết nứt là Oliver Baumann. Suốt nhiều năm, anh là người gác cửa trong bóng tối: có mặt khi người ta cần, không có mặt khi người ta muốn một cái tên lớn hơn. Lần này thì anh bị gạch tên hoàn toàn, không phải xuống vị trí số hai, mà là biến mất khỏi bức tranh.

Kinh nghiệm theo dõi các trận đấu của tôi ở Đức dạy tôi rằng những cuộc tranh luận về thủ môn ở đất nước này không bao giờ chỉ là chuyện chuyên môn. Nó là chuyện bản sắc, chuyện ký ức, chuyện ai được phép đại diện cho một nền bóng đá.

Điều đáng chú ý nhất lại nằm ở chỗ mà ít ai dừng lại đủ lâu: hai suất còn lại đang bỏ ngỏ. Jonas Urbig của Bayern Munich, Alexander Nübel đang khoác áo Beşiktaş theo dạng cho mượn, Finn Dahmen của Augsburg, cùng với Loris Karius của Schalke, là những cái tên được nhắc tới trong cuộc đua giành vị trí số hai và số ba. Trận ra mắt trên lý thuyết của ban huấn luyện mới sẽ diễn ra trên đất Hà Lan, ở đấu trường UEFA Nations League, vào ngày 24 tháng 9.

Điều hệ thống cần, không phải điều phong độ đòi

Klopp xây dựng đội bóng theo một nguyên lý đã thành thương hiệu: pressing tầm cao, hàng thủ dâng cao, và bóng phải được đưa lên phía trên theo đường thẳng, nhanh, sạch. Trong hệ thống đó, thủ môn không còn là người đứng cuối sân. Anh ta là mắt xích đầu tiên của pha triển khai bóng, và là người quét không gian sau lưng trung vệ.

Ter Stegen phù hợp với cả hai yêu cầu ấy. Khả năng chơi chân của anh không cần bàn thêm. Baumann thì khác: anh là mẫu thủ môn phản xạ, được tôi luyện trong cấu trúc phòng ngự khối trung bình, chờ đợi, phản ứng. Anh giỏi trong những gì Hoffenheim yêu cầu, nhưng những gì Hoffenheim yêu cầu không phải là những gì một hàng thủ dâng cao cần.

Điểm cần nói thẳng: đây là lựa chọn dựa trên mức độ phù hợp hệ thống, không dựa trên phong độ. Và điều làm tôi dè dặt nhất là ở đây — trong toàn bộ các nguồn tin tôi đọc được, không tồn tại một con số hiệu suất nào. Không có bàn thua kỳ vọng sau cú sút, không có tỷ lệ cứu thua, không có số đường chuyền mỗi trận, không có số lần chạm bóng ngoài vòng cấm. Mọi lập luận, kể cả lập luận của tôi, đang đứng trên danh tiếng chứ không phải trên dữ liệu. Với một thủ môn 34 tuổi, vắng mặt hơn một năm, đó là một khoảng trống không nhỏ.

Nghịch lý nằm ở chỗ khác

Chuyện Baumann bị loại hoàn toàn, theo tôi, mang tính phong cách nhiều hơn là hình phạt. Nếu ban huấn luyện muốn một phương án dự phòng an toàn, họ đã giữ anh ở vị trí số hai. Việc gạch tên từ đầu gợi ý rằng anh không khớp với mô hình trò chơi sắp được triển khai — và điều đó, dù đau với cá nhân anh, lại có logic riêng của nó.

Nhưng có một nghịch lý mà ít bài bình luận chịu gọi tên. Bằng cách tuyên bố một thủ môn 34 tuổi là số một, Klopp giải quyết được vấn đề truyền thông, không giải quyết vấn đề kế thừa. Và bằng cách để hai suất còn lại mở toang, ông dồn rủi ro từ phòng thay đồ sang phòng y tế. Nếu người số một gặp chấn thương, đội tuyển Đức bước vào một cửa sổ thi đấu với một hệ thống thủ môn chưa được định hình và gần như chưa được thử lửa. Ở bóng đá giải đấu, nơi sự liên tục ở vị trí gác cửa có giá trị rất cao, đây là cái giá đã được chọn.

Sự xuất hiện của Loris Karius trong cuộc thảo luận cũng nên được đọc đúng. Phong độ câu lạc bộ gần đây, cộng với quan hệ cộng sự cũ với Klopp, tạo nên hình mẫu quen thuộc của một thủ môn số ba: giá thấp, ít ồn ào, có giá trị ở hành lang và phòng thay đồ hơn là trên sân. Chính các nguồn tin cũng thừa nhận anh sẽ chỉ đóng vai trò nhỏ.

Và một chi tiết nhỏ khác khiến tôi phải chậm lại: tên của Baumann bị viết sai ngay trên tiêu đề của bản tin. Một lỗi chính tả danh từ riêng ở dòng quan trọng nhất là dấu hiệu nhẹ nhưng thật về mức độ kiểm soát biên tập. Khi một bài báo sai ở chi tiết dễ kiểm nhất, tôi có lý do để đọc phần còn lại bằng ánh mắt dè chừng — trong đó có chi tiết nói rằng ter Stegen đang thuộc biên chế Barcelona và chơi cho Ajax theo dạng cho mượn, một thông tin tôi chưa thể xác nhận.

Đêm ấy tôi khóc vì trái bóng, nhưng học được cách lắng nghe từ người lạ. Bài học ấy lặp lại ở đây: trước một cầu thủ bị gạch tên, tôi luôn muốn nghe phía bên kia trước khi tin vào bản án của tờ giấy.

Điều còn để ngỏ

Không có số liệu thì không có phán quyết. Tôi chỉ có thể nói rằng quyết định này nhất quán với hệ thống mà Klopp muốn dựng, và rằng nó đặt cược vào một điều không thể đo bằng thống kê: khả năng chịu đựng của một thủ môn 34 tuổi, và lòng kiên nhẫn của một nền bóng đá vừa sống qua nhiều năm tranh cãi.

Trái bóng lăn qua bao thế hệ, nhưng nhịp tim người hâm mộ không bao giờ đổi khác. Người Đức sẽ không nhớ ai đã bắt chính trong một trận Nations League tháng Chín. Họ sẽ nhớ ai đã bắt chính trong một trận knock-out ở giải đấu lớn, và liệu người đó có còn đứng vững khi hàng thủ phía trước anh ta đã dâng lên tận vạch giữa sân.

Khi sân vắng lặng, tôi nhận ra mình may mắn vì có giọng nói để xoa dịu. Nhưng hôm nay, điều duy nhất tôi muốn viết xuống là một câu hỏi, thứ sẽ chỉ được trả lời bằng thời gian: nếu tháng Sáu năm tới, một thủ môn 34 tuổi không còn đủ nhanh để quét khoảng không sau lưng hàng thủ, thì ai sẽ là người đứng đó — và liệu có ai đã được chuẩn bị để đứng đó hay không.