Aaron Hill, ba cú century và bài học từ một buổi sáng vòng loại ở Edinburgh

Meadowbank Sports Centre nằm ở rìa phía đông Edinburgh, một khối bê tông xám mà nếu không có tấm biển nhỏ đề tên giải thì người qua đường sẽ tưởng đó là nhà thi đấu cấp huyện. Bên trong chỉ có bốn bàn được thắp sáng, khán đài đủ chỗ cho vài chục người, và tiếng bi-a va vào nhau nghe rõ tới mức bạn nghe được cả nhịp thở của cơ thủ. Sáng nay, ở một trong bốn bàn đó, Aaron Hill cúi xuống đánh quả bóng cuối cùng, đứng thẳng dậy, và trên bảng điện tử hiện lên con số 139. Đó là một cú dọn bàn toàn phần. Mười lăm quả đỏ, mười lăm quả đen, sáu quả màu cuối, không một lần phải quay sang phương án an toàn. Nhưng cú dọn bàn ấy nằm trong ván duy nhất mà Hill thắng được trong ba ván đầu, và bảng điểm lúc đó đọc là 1-2 nghiêng về Antoni Kowalski. Ba cú century trong một trận — 139, 121 và 100 — cộng thêm cú 56 ở ván thứ năm, khép lại bằng tỷ số 4-2. Một buổi sáng đẹp. Nhưng nó đẹp theo cái kiểu mà tôi muốn mổ xẻ từng con số một, bởi bảng điểm là thứ dối trá nhất trong mọi thứ dối trá, nếu bạn chỉ đọc dòng cuối cùng. Để hiểu chuyện gì vừa xảy ra ở Edinburgh, cần biết tuần này là tuần gì trong lịch snooker chuyên nghiệp. Đây là tuần vòng loại. Không khán đài nghìn người, không máy quay lớn, và quan trọng nhất: người thua không được đồng nào. Scottish Open diễn ra vào tháng Mười Hai, còn thứ Hill giành được sáng nay chỉ là một suất trong bảng đấu chính ở đó. Cùng tuần, anh đã vượt qua vòng loại Northern Ireland Open và International Championship. Ba giải, ba suất, gói trong vài ngày. Với một cơ thủ 24 tuổi người Cork, đó là một tuần làm việc mà người ngoài ngành hiếm khi nhìn thấy: bay từ thành phố này sang thành phố khác, ngủ khách sạn, ăn tạm, rồi ra bàn đấu lúc chín giờ sáng với đôi tay lạnh. Thể thức vòng loại của nhóm Home Nations cũng góp phần tạo ra kiểu kết quả này. Các trận đấu được rút ngắn, thường là bảy ván thắng bốn, nên một cú century đúng thời điểm có thể quyết định cả trận. Không có chỗ cho việc khởi động chậm. Ai vào bàn muộn hai ván là đã ngồi vào thế phải rượt đuổi, và ở thể thức ngắn, rượt đuổi là một món nợ khó trả. Đối thủ của anh, Antoni Kowalski, là người Ba Lan, và đây là lần thứ hai trong vòng năm ngày hai người gặp nhau. Hill thắng cả hai lần. Chi tiết đó quan trọng hơn vẻ ngoài của nó: gặp lại cùng một đối thủ trong năm ngày ở hai giải khác nhau nghĩa là cả hai đã đi qua cùng một chặng đường vòng loại, cùng chịu một kiểu mệt, và kết quả lặp lại là tín hiệu chứ không phải may mắn. Cần nói một câu về người thua. Antoni Kowalski rời Edinburgh mà không có gì trong tay: không suất dự giải, không tiền thưởng, không một dòng tin. Anh ta thắng hai trong ba ván đầu, chơi đủ tốt để buộc Hill phải tung ra ba cú century, và kết quả cuối cùng vẫn là con số không. Đó là phần tối nhất của hệ thống vòng loại, và cũng là phần mà các bản tin thường bỏ qua vì nó không có ảnh đẹp. Về xếp hạng, khởi đầu mùa giải này đưa Hill lên vị trí cao nhất trong sự nghiệp: thứ 37 trên bảng xếp hạng thế giới tạm thời. Trận tiếp theo của anh diễn ra vào Chủ nhật mở màn ở Belfast, gặp Thepchaiya Un-Nooh, tại vòng một Northern Ireland Open. Còn ở Edinburgh, trong buổi chiều cùng ngày, Jordan Brown người Antrim sẽ tìm suất dự giải khi đối đầu Steven Wardropper của Scotland, cũng tại Meadowbank Sports Centre. Giờ đến phần việc của tôi. Hợp đồng tàng hình chỉ hiện ra khi ta đếm từng con số thay vì nghe từng lời hứa. Trong snooker, thứ hiện ra khi bạn đếm là tốc độ ghi điểm và tỷ lệ biến cơ hội thành ván thắng. Hill chơi sáu ván, thắng bốn. Ba trong bốn ván thắng đó kết thúc bằng century. Cộng thêm cú 56 ở ván thứ năm và cú 100 khép lại ở ván thứ sáu, nghĩa là trong hai ván cuối, Kowalski gần như chỉ ngồi trên ghế và nhìn. Tôi đọc bảng điểm snooker theo đúng cách tôi từng đọc báo cáo tài chính của các câu lạc bộ: tách con số khỏi cảm xúc, rồi hỏi con số đó được tạo ra trong hoàn cảnh nào. Cùng một cú 139, nếu nó xuất hiện ở ván thứ sáu khi đã dẫn 3-2, giá trị hoàn toàn khác với khi nó xuất hiện ở ván mà nếu thua là 0-3. Con số thứ nhất: 139. Đây là cú dọn bàn toàn phần, và điều đáng nói nằm ở thời điểm. Cơ thủ yếu thường ghi điểm cao khi đã thoải mái; cơ thủ mạnh ghi điểm cao khi bàn đấu đang chống lại họ. Một cú dọn sạch từ quả đỏ đầu tiên tới quả đen cuối cùng, trong một ván mà nếu thua thì tỷ số sẽ thành 0-3, là một tuyên bố bằng tay cơ chứ không bằng lời. Con số thứ hai: 121, đưa trận đấu về 2-2. Đây là con số ít được nhắc nhất và có giá trị nhất. Khoảnh khắc nguy hiểm nhất của một cơ thủ đang bị dẫn không phải lúc đối thủ ghi điểm, mà là lúc anh ta ngồi chờ và tự hỏi mình còn bao nhiêu cơ hội. Hill trả lời bằng một cú century ngay ván kế tiếp. Không phải cú 40 rồi đánh an toàn. Một cú 121, sạch. Con số thứ ba: 100, khép trận. Cú 56 trước đó đã đưa anh vượt lên, và cú century ở ván cuối là kiểu kết thúc mà giới cơ thủ gọi là đóng cửa. Không có ván thứ bảy. Không còn kịch bản nào để đối thủ bám vào. Ba cú century trong sáu ván là tỷ lệ một cú mỗi hai ván. Mười tám năm ngồi bình luận snooker cho VTC, tường thuật gần hết các trận chung kết thời Steve Davis và Stephen Hendry, tôi rút ra một điều: ở những trận không có ai xem, tốc độ ghi điểm là thứ nói thật nhất về phong độ. Khán đài không tạo ra century. Tay cơ tạo ra century. Ở Meadowbank có một nhóm người chưa bao giờ lên hình: những người lắp bàn. Họ cân lại mặt bàn, căng lại vải, lau bóng trước mỗi phiên đấu, và làm việc đó trong im lặng từ sáng sớm. Một cú 139 không thể xảy ra trên một mặt bàn lệch. Suốt nhiều năm viết về các thương vụ và các bản hợp đồng, tôi vẫn giữ thói quen dành chỗ cho những người như vậy: trợ lý, tuyển trạch viên, kỹ thuật viên, những người quyết định kết quả nhưng không bao giờ lên ảnh. Còn có một thứ vô hình hơn cả những người lắp bàn: thẻ thi đấu. Trong snooker, cơ thủ không có lương câu lạc bộ, không có tiền chuyển nhượng, không có bản hợp đồng tài trợ tập thể nào che chắn. Thu nhập của họ đến từ tiền thưởng tích lũy, và một tấm thẻ hai năm là toàn bộ tài sản nghề nghiệp. Con chữ trong hợp đồng là bằng chứng ngoại tình duy nhất của thể thao chuyên nghiệp, và ở đây bản hợp đồng đó chính là bảng xếp hạng. Tôi không săn tin. Tôi săn khoảng lặng giữa hai lần họ trả lời phỏng vấn. Và khoảng lặng đáng chú ý nhất của tuần này không nằm ở cú 139, mà ở chỗ một cơ thủ trẻ vừa chơi ba giải vòng loại trong vài ngày mà không hề phàn nàn một câu nào với báo chí. Và đây là chỗ tôi muốn bẻ ngược câu chuyện. Câu chuyện truyền thông sẽ viết rất gọn: một cơ thủ 24 tuổi, ba cú century, một suất vào tháng Mười Hai, vị trí cao nhất sự nghiệp. Ba con số của tôi đã bẻ gãy một niềm tin vừa chớm nở. Đọc kỹ bảng điểm, Hill thua hai trong bốn ván đầu trước một đối thủ mà anh đã đánh bại chỉ năm ngày trước đó. Để đối thủ dẫn trước ở vòng loại không phải dấu hiệu của phong độ đỉnh cao. Cái Hill có sáng nay là một cú bùng nổ, và trong thể thao, bùng nổ khác hẳn ổn định. Thứ hai, vị trí thứ 37 tạm thời là một bức ảnh chụp giữa tuần vòng loại. Bảng xếp hạng snooker tính theo tiền thưởng tích lũy trong chu kỳ hai năm, nên con số đó nhảy lên xuống mỗi tuần. Nó là kết quả của một khoảng thời gian, chưa phải một vị thế. Thứ ba, tháng Mười Hai còn cách bốn tháng. Scottish Open sẽ được đánh trên bàn truyền hình, có khán giả, có máy quay, có áp lực hoàn toàn khác. Suất vòng loại giành được hôm nay chỉ đảm bảo Hill có mặt. Nó không đảm bảo cú 139 sẽ xuất hiện lần nữa. Và điều đáng lo nhất lại là thứ không hề hiện trên bảng điểm: ba giải vòng loại trong một tuần. Lịch thi đấu chuyên nghiệp hiện nay là một guồng quay liên tục, và thứ phá hủy sự nghiệp của các cơ thủ trẻ không phải những trận thua, mà là việc không kịp hồi phục giữa các trận thắng. Chủ nhật này ở Belfast, Hill gặp Thepchaiya Un-Nooh. Đây là phép thử khác hẳn về bản chất. Thepchaiya là một trong những cơ thủ đánh nhanh nhất làng snooker, từng vô địch Shoot-Out, và lối chơi của anh ta được thiết kế để không cho đối thủ thời gian ngồi yên. Trước Kowalski, Hill kiểm soát bàn đấu. Trước Thepchaiya, rất có thể bàn đấu không thuộc về anh. Với một cơ thủ 24 tuổi, thứ quyết định sự nghiệp không phải ba cú century trong một buổi sáng, mà là việc anh ta làm gì với bốn tháng còn lại, và với những buổi sáng không có ai ngồi xem.